ಭಾರತದ ರಾಮ್ಸಾರ್ ತಾಣಗಳು

ಭಾರತದ ರಾಮ್ಸಾರ್ ತಾಣಗಳು: ಪರಿಸರ ಪ್ರೇಮಿಗಳಿಗೊಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ

ನಮ್ಮ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನದಿಗಳು, ಸಮುದ್ರಗಳು ಇರುವಂತೆ ‘ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು’ (Wetlands) ಕೂಡ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಇವುಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯ “ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳು” (Kidneys of the Earth) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಇವು ನೀರನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಅದ್ಭುತ ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿವೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಮ್ಸಾರ್ ತಾಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಉತ್ತಮ ಬೆಳವಣಿಗೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಏನಿದು ರಾಮ್ಸಾರ್ ಒಪ್ಪಂದ? ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಈ ತಾಣಗಳಿವೆ? ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಾಲು ಎಷ್ಟು? ಈ ಕುರಿತ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ರಾಮ್ಸಾರ್ ಒಪ್ಪಂದ ಎಂದರೇನು?

1971 ರಲ್ಲಿ ಇರಾನ್‌ನ ‘ರಾಮ್ಸಾರ್’ ಎಂಬ ನಗರದಲ್ಲಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದ ನಡೆಯಿತು. ಇದನ್ನು ‘ರಾಮ್ಸಾರ್ ಒಪ್ಪಂದ’ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಅಳಿವಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಅಥವಾ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು ಇದರ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ. ಭಾರತವು 1982 ರಲ್ಲಿ ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿತು.

ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ರಾಮ್ಸಾರ್ ತಾಣಗಳು

ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ರಾಮ್ಸಾರ್ ತಾಣಗಳಿವೆ. ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಇವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ತಾಣಗಳು:

ರಂಗನತಿಟ್ಟು ಪಕ್ಷಿಧಾಮ (ಮಂಡ್ಯ – 2022): ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೊದಲ ರಾಮ್ಸಾರ್ ತಾಣ. ಕಾವೇರಿ ನದಿ ತೀರದ ಈ ತಾಣ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ನೆಚ್ಚಿನ ತಾಣ. ಇಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣದ ಕೊಕ್ಕರೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾವಿರಾರು ವಿದೇಶಿ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಬರುತ್ತವೆ.

ಮಾಗಡಿ ಕೆರೆ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಮೀಸಲು (ಗದಗ – 2024): ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದಿಂದ ಬರುವ ‘ಬಾರ್-ಹೆಡೆಡ್ ಗೂಸ್’ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಇದು ಆಶ್ರಯ ತಾಣ.

ಅಂಕುಸಮುದ್ರ ಪಕ್ಷಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಮೀಸಲು (ವಿಜಯನಗರ – 2024): ಹಸಿರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ತಾಣವು ನೂರಾರು ಜಾತಿಯ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ತವರಾಗಿದೆ.

ಅಘನಾಶಿನಿ ನದಿ ಮುಖಜ ಭೂಮಿ (ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ – 2024): ಇದು ನದಿ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಸೇರುವ ಜಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಪಾಲಾ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶ (ಚಾಮರಾಜನಗರ – 2024): ಈ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶವು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಬಾಯಾರಿಕೆ ಇಂಗಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ತಾಣ.

ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಮ್ಸಾರ್ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ (ರಾಜ್ಯವಾರು ಮಾಹಿತಿ)

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ 99ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ತಾಣಗಳಿವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ತಾಣಗಳ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ:

1. ಒಡಿಶಾ: ಜಲಚರಗಳ ಸ್ವರ್ಗ

ಚಿಲ್ಕಾ ಸರೋವರ (1981): ಇದು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ರಾಮ್ಸಾರ್ ತಾಣ. ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉಪ್ಪು ನೀರಿನ ಸರೋವರ. ಇಲ್ಲಿ ನವೆಂಬರ್‌ನಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿವರೆಗೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವಲಸೆ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ.

ಭಿತ್ತರಕನಿಕಾ ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ಸ್ (2002): ಇದು ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಮೊಸಳೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

2. ರಾಜಸ್ಥಾನ: ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರೇಮಿಗಳ ತಾಣ

ಕೇವಲಾದೇವ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ (1981): ಇದನ್ನು ಈ ಹಿಂದೆ ಭರತ್‌ಪುರ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಸೈಬೀರಿಯನ್ ಕ್ರೇನ್‌ಗಳಂತಹ ವಿರಳ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

ಸಾಂಬಾರ್ ಸರೋವರ (1990): ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಒಳನಾಡಿನ ಉಪ್ಪು ಸರೋವರ.

3. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ: ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್‌ಗಳ ನಾಡು

ಸುಂದರಬನ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶ (2019): ಇದು ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಾಮ್ಸಾರ್ ತಾಣ. ಇಲ್ಲಿನ ಸುಂದರಿ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಬೆಂಗಾಲ್ ಟೈಗರ್ ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ.

ಪೂರ್ವ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶ: ಇದು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ನಗರದ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವ ಅದ್ಭುತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.

4. ತಮಿಳುನಾಡು: ಗರಿಷ್ಠ ತಾಣಗಳ ರಾಜ್ಯ

ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂದರೆ 20 ರಾಮ್ಸಾರ್ ತಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನದ್ದು.

ಮನ್ನಾರ್ ಗಲ್ಫ್: ಸಮುದ್ರ ಜೀವರಾಶಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿ.

ಪಿಚಾವರಂ ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್: ಬೋಟಿಂಗ್ ಮಾಡಲು ಸಕಾಲವಾದ ಸುಂದರ ಕಾಡು.

ಪಳ್ಳಿಕರಣೈ ಮಾರ್ಷ್: ಚೆನ್ನೈ ನಗರದ ಜೀವನಾಡಿ.

5. ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಹಾಗೂ ಲಡಾಖ್

ವುಲರ್ ಸರೋವರ: ಏಷ್ಯಾದ ದೊಡ್ಡ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.

ತ್ಸೋ ಕಾರ್ (Tso Kar): ಲಡಾಖ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಲವಣಯುಕ್ತ ಸರೋವರ.

6. ಕೇರಳ: ಹಿನ್ನೀರಿನ ಸೊಬಗು

ವೆಂಬನಾಡ್-ಕೋಲ್ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶ: ಇದು ಭಾರತದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಸರೋವರವಾಗಿದ್ದು, ಬೋಟ್ ರೇಸ್‌ಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರ: ಸುಂದರ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣ.

2026 ರ ಹೊಸ ಸೇರ್ಪಡೆಗಳು (ನವೀಕೃತ ಮಾಹಿತಿ)

ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ 2026 ರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಹೊಸ ತಾಣಗಳನ್ನು ರಾಮ್ಸಾರ್ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ:

ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಪಾಟ್ನಾ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ: ಇದು ಸಣ್ಣದಿದ್ದರೂ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ಗುಜರಾತ್‌ನ ಛಾರಿ-ಧಂಡ್: ಕಚ್ ಪ್ರದೇಶದ ಈ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶ ವಲಸೆ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಪ್ರಮುಖ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ತಾಣ.

ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಕೋಷ್ಟಕ (ಒಂದು ನೋಟದಲ್ಲಿ)

ವಿಶೇಷತೆ ತಾಣದ ಹೆಸರು ರಾಜ್ಯ

ಮೊದಲ ತಾಣ ಚಿಲ್ಕಾ ಸರೋವರ ಒಡಿಶಾ

ಅತಿದೊಡ್ಡ ತಾಣ ಸುಂದರಬನ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ

ಅತಿ ಸಣ್ಣ ತಾಣ ರೇಣುಕಾ ಸರೋವರ ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ

ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ತಾಣಗಳು ತಮಿಳುನಾಡು (20) ತಮಿಳುನಾಡು

ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೊದಲ ತಾಣ ರಂಗನತಿಟ್ಟು ಕರ್ನಾಟಕ

ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮಹತ್ವವೇನು?

ನಮಗೆ ಈ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಯಾಕೆ ಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮೂಡುವುದು ಸಹಜ. ಅದರ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:

ಪಕ್ಷಿಗಳ ವಲಸೆ: ರಷ್ಯಾ, ಸೈಬೀರಿಯಾ ಭಾಗದ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಆಶ್ರಯ ನೀಡುವುದು ಈ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳೇ.

ಪ್ರವಾಹ ನಿಯಂತ್ರಣ: ಇವು ಸ್ಪಂಜಿನಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅತಿಯಾದ ಮಳೆಯಾದಾಗ ನೀರನ್ನು ಹೀರಿಕೊಂಡು ಪ್ರವಾಹ ಉಂಟಾಗದಂತೆ ತಡೆಯುತ್ತವೆ.

ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ: ಮೀನುಗಳು, ಕೀಟಗಳು, ಉರಗಗಳು ಮತ್ತು ಅಪರೂಪದ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಇವು ನೆಲೆ ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಅಂತರ್ಜಲ ವೃದ್ಧಿ: ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ನೀರು ಭೂಮಿಯ ಆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿದು ಅಂತರ್ಜಲ ಮಟ್ಟ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಾರಾಂಶ

ಭಾರತವು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಕೊಡುಗೆಯಾದ ಈ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ರಾಮ್ಸಾರ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರವಾಸ ಪ್ರಿಯರಾದ ನಾವು ಇಂತಹ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವಾಗ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಳಸದೆ, ಪ್ರಾಣಿ-ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆ ನೀಡದೆ ಪರಿಸರವನ್ನು ಕಾಪಾಡಬೇಕು